Tachtig-plussers wonen steeds langer thuis en mensen worden al jaren steeds ouder, ook in de Binnenstad. Zorginstanties kunnen door de hoge werkdruk, lage budgetten en te weinig personeel niet altijd genoeg hulp bieden aan zelfstandig wonende ouderen. Handjehelpen is een informele zorgorganisatie die in onder andere de Utrechtse Binnenstad, hulpvragers met een beperking die thuis wonen, koppelt aan vrijwilligers of stagiairs. Wij kijken mee hoe een koppelingsgesprek van Jeanet Nijeboer, coördinator van Handjehelpen, met vrijwilligster Julia van der Borch tot Verwolde en de hulpvrager verloopt.
In een gezellige, warme keuken neemt de hulpvraagster plaats. Ze woont aan de Voorstraat. Mevrouw is 87 jaar oud en heeft een spierziekte waardoor zij slecht ter been is. In periodes dat het slechter met haar gaat kan ze niet lopen en is ze afhankelijk van een rolstoel. In huis loopt mevrouw met een rollator. De hulpvraagster is een alerte vrouw die nog goed bij de tijd is, ze appt met haar kleinkinderen en heeft een iPad om nieuws op te lezen. Mevrouw doet haar boodschappen nog zelf, kookt en heeft voor de gelegenheid zelfgemaakte bonbonnetjes met hazelnoot op tafel gezet. ‘Ik woon hier zo heerlijk, ik wil hier eigenlijk nooit meer weg. Ik hoop dat dat lukt,’ grapt de hulpvraagster. ‘En als jij mij daar mee wil helpen: graag!’ zegt ze terwijl ze naar vrijwilligster Julia kijkt.
Jeanet Nijeboer is coördinator bij Handjehelpen, voor de Binnenstad en Kanaleneiland. Ze werkt al bijna tien jaar bij de organisatie en noemt haar baan een feestje. ‘De Binnenstad en Kanaleneiland zijn twee compleet verschillende wijken, de diversiteit vind ik prachtig,’ aldus Nijeboer. Jeanet benoemt dat dit ontmoetingsgesprek niet volgens het boekje plaatsvindt; normaal gesproken gaat een coördinator zodra er een hulpvraag is eerst langs bij de hulpvrager. Later wordt dan de match gemaakt tussen een passende vrijwilliger en een hulpvrager, dit gebeurt in twee losse afspraken. ‘Vandaag combineren we het ontmoetingsgesprek en het koppelgesprek, wel zo efficiënt.’ Nijeboer legt de hulpvraagster uit dat ze Julia al langer kent, en eerder aan hulpvragers gekoppeld heeft als maatje.
Handjehelpen koppelt al 45 jaar mensen met een hulpvraag aan vrijwilligers of stagiairs. Hulpvragers zijn zowel volwassenen als kinderen met een chronische ziekte, beperking of gedragsproblemen. Ook matcht de organisatie vrijwilligers aan overbelaste mantelzorgers. De koppelingen bieden ondersteuning in de thuissituatie van de hulpvrager. In 2023 werden door Handjehelpen 910 koppelingen begeleid in de stad Utrecht, mede dankzij Nijeboer en haar collega-coördinatoren. In het afgelopen jaar werden er 14 nieuwe matches gemaakt in de Binnenstad. Jeanet Nijeboer noemt de vrijwilligers en stagiairs ‘het goud van de organisatie,’ de vrijwilligers zijn schaars. De zorgorganisatie krijgt jaarlijks meer hulpaanvragen binnen dan aanmeldingen van vrijwilligers.
De organisatie is dan ook altijd op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Veel hulpvragen vangen ze op door samen te werken met sociale studies, zoals Social Work aan de Hogeschool Utrecht. Studenten lopen stage bij Handjehelpen en leren zo zorg te bieden achter de voordeur. ‘De hulpvragen bij onze organisatie zijn heel wisselend,’ zegt Nijeboer. ‘Sommige hulpvragers willen alleen hulp bij boodschappen doen of een rondje lopen. In Kanaleneiland hebben we meer complexe aanvragen, gezinnen waar meerdere zorginstanties samenwerken om ouders te ontlasten of helpen’, vervolgt ze.
Het idee van Handjehelpen ontstond 45 jaar geleden op het Lucasbolwerk. Twee ouders met een kind met beperking wilden af en toe een avond samen de deur uit, en dus ontlast worden van zorg. Ze vroegen andere ouders in dezelfde situatie om elkaar af en toe te helpen. Het kleine initiatief werd steeds groter, en momenteel bestaat het team van Handjehelpen uit 37 medewerkers. Bij de organisatie werken meerdere coördinatoren die allemaal verantwoordelijk zijn voor verschillende wijken binnen Utrecht, of gemeentes in de provincie Utrecht. Handjehelpen koppelt ook in Amsterdam.
De hulpvraagster vertelt aan de keukentafel dat ze slecht ter been is door een spierziekte, ook heeft ze kanker gehad en bij een operatie is er een zenuw geraakt waardoor ze sindsdien continu zenuwpijn heeft in haar rechterarm. ‘Ik ben goed bedeeld,’ grapt de hulpvraagster over haar eigen problematiek. ‘U heeft vooraan gestaan met het uitdelen van klachten die niemand wil hebben’, reageert Nijeboer begripvol. Coördinator Jeanet loopt de intake checklist door, zo komt ze erachter waar de hulpvraag van mevrouw uit bestaat. De hippe 87-jarige hoopt hulp te krijgen met het bezoeken van afspraken in periodes waarin ze niet kan lopen.
In deze periode is mevrouw afhankelijk van een rolstoel en als zij zelfstandig de weg op wil moet dit met haar invalideauto. ‘Ik heb mezelf getrakteerd op een invalideautootje, ik noem hem mijn ‘kleine Chinees.’’ De hulpvraagster is nog heel zelfstandig en is innovatief met vervoersmiddelen. Naar de supermarkt gaat ze op haar ligfiets, kleine stukjes loopt ze dan met haar Nordic walking-stokken, want de rollator kan niet mee op de fiets.
De hulpvraagster zegt niet alleen praktische hulp nodig te hebben, zoals begeleiden van afspraken en een helpend handje bij de boodschappen. ‘Nu komen de leuke wensen’, zegt ze. Mevrouw wil graag met de vrijwilliger naar musea, een bezoek aan de Schouwburg, Tivoli of samen uiteten. De hulpvraagster vertelt vol enthousiasme over een expositie die ze wil bezoeken: ‘Ik zal zien dat ik mijn zoon daarvoor strik.’
Vrijwilliger Julia van der Borch tot Verwolde (74) is met pensioen. Julia heeft dertig jaar in het Antonius ziekenhuis gewerkt, daarna werkte ze nog bijna vijf jaar bij de Thuiszorg in Utrecht. Ze is al meer dan twee jaar vrijwilliger bij Handjehelpen, is gekoppeld aan verschillende hulpvragers. Sommige al afgeronde hulpvragen, maar Van der Borch tot Verwolde is ook nog gekoppeld aan een lopende hulpvraag. Naast het vrijwilligerswerk bij Handjehelpen werd Julia in 2023 bekroond tot ‘Vrijwilliger van het jaar’ bij haar tennisclub in Rhijnouwen, voor het werk dat ze er in de tuin doet. ‘De zonnebloemen die ik er geplant heb, werden wel drie meter hoog!’ zegt ze vol trots, de hulpvraagster kijkt haar bewonderend aan.
Julia vertelt over haar hobby’s, die goed overeenkomen met die van de hulpvraagster. Van der Borch tot Verwolde vertelt dat ze beeldhouwt aan de werf van de Nieuwegracht en zelf aan de Catharijnesingel woont. ‘Over de Yuppenbrug de singel over, de Binnenstad in dus’, zegt de hulpvraagster. De twee lijken elkaar te begrijpen en overeenkomsten te vinden.
De hulpvraagster en top-vrijwilliger Julia bespreken samen de afspraken die ze samen kunnen maken ter afsluiting van het mogelijke matchingsgesprek. Volgende week wordt er met coördinator Jeanet besloten of de twee een ‘maatjeskoppel’ worden. De vrijwilligster zegt het samen leuk te willen hebben. De hulpvrager spreekt uit ook graag naar de wensen van Van der Borch tot Verwolde te luisteren. ‘Ik wil kijken naar de mogelijkheden in plaats van naar de moeilijkheden’, aldus de hulpvraagster. Jeanet sluit af: ‘Dat is een belangrijke vaardigheid, en die bent u zeker machtig.’
*De hulpvrager wil anoniem blijven.
Gepubliceerd op www. binnenstadskrantutrecht.nl
